Categorie archief: REBT

Uit de strijd (1): eetbuien

Ik geloof al een tijdje dat je je doelen het beste bereikt door het te doen op een manier die het best aansluit bij je lichaam. ‘Luisteren naar je lichaam’ zegt men wel eens. Maar wat nou als je lichaam steeds paniekerige hongersignalen afgeeft? Geen gewone trek of honger dus, maar een soort honger waarbij je de angst voelt dat als je niet heel snel iets eet, je flauwvalt of ‘erin blijft’. Of misschien zelfs wel ‘gek’ wordt. Omdat je lijf trilt en je gedachten maar rondjes blijven draaien. Bij dat soort extreme lichamelijke signalen kan je ondanks je voornemens en wekenlange inspanning ineens de weg kwijt raken, beginnen te (vr)eten en in korte tijd weer flink aankomen. Ga je jezelf daarvoor ook nog eens op je kop geven en omdat je je dan ellendig voelt weer eten, maar wil je wel per se een lager gewicht bereiken, dan zit je voortdurend in een jojo beweging waarin je ongeacht of je naar boven of naar beneden beweegt een strijd met jezelf voert.

image

Het bijzondere is natuurlijk dat je lichaam die signalen afgeeft terwijl er geen reden is voor paniek. En sterker nog: als er al reden was voor paniek, dan nog zou paniek je minder helpen dan oplettendheid. Het vermogen snel te handelen. Weg te rennen. Voorbereid te zijn.

Jaren terug onderzocht ik voor mijn NLP masteropleiding hoe ik om zou kunnen gaan met die pure paniek die gepaard gaat met een eetbui. Ik wilde in plaats van weg te rennen voor die paniek juist bij dat gevoel  blijven, zodat het me informatie zou kunnen geven over wat ik nodig had waardoor mijn lichaam me dit signaal gaf. Dat was hard werken. Het is nl alsof je steeds je best doet om vol in de orkaan terecht te komen terwijl die orkaan met volle kracht bezig is je weg te duwen. En ik wilde ‘bij’ dat gevoel blijven. Niet in het spreekwoordelijke rustige oog van de orkaan uitkomen, maar steeds tussen de rondslingerende auto’s, koeien en lantarenpalen vol in de orkaan zijn. Waarom eigenlijk? Omdat ik dacht dat alle vormen van emoties of gevoel een boodschap voor je hebben die nuttig voor je is. En dat ik er dus net zo lang bij moest blijven tot ik die gevonden had.

Inmiddels denk ik er anders over. Ik geloof nog steeds dat onze emoties belangrijke signalen zijn, maar ook dat er wegen zijn om de adequate van de niet adequate reacties te scheiden. Door RE(B)T bijvoorbeeld. Waardoor angst vervangen wordt door op je hoede zijn en ontreddering door verdrietig of teleurgesteld zijn. En dat je  dan nog steeds op zoek kan gaan naar de behoefte die je hebt, en die kan gaan vervullen. De signalerende functie van de emotie gaat niet verloren. Sterker nog: in plaats van vluchtgedrag en vervelende emotionele uithalen is er de emotie in zijn pure vorm: het verdriet, de ergernis, de frustratie. De emoties die als je ze uit verbindend werken ten opzichte van anderen, in plaats van dat ze een claim leggen of een afstand creëren.

Het is alsof je een foto maakt van de orkaan en nieuwsgierig gaat kijken wat je over een bepaalde gebeurtenis of situatie denkt waardoor je in die orkaan terecht komt. Verrassend licht. Verbluffend effectief.

 

 

 

 

Gaat het dan nooit over? je verwachtingen van succes

Regelmatig kom ik het volgende tegen in coaching: de client leert iets en doet iets anders dan eerst, maar is niet tevreden over hoe ‘moeilijk’ dat nog gaat. Iemand die nooit ‘nee’ zei, gaat dat nu vaker doen, noemt zo twee, drie voorbeelden, maar voelt zich er in eerste instantie schuldig over als ze het doet, bijvoorbeeld, en is bang daardoor vrienden kwijt te raken. Als ik dan vraag wat er echt gebeurde, is het antwoord ‘nou ja, ik deed het wel, maar het voelde zo rot!’

Een van de dingen die ik dan wel eens zeg, is dat er niks mis is met zo’n rotgevoel van schuld of schaamte. Het is een richtingaanwijzer. Wel is het jammer om er lang in te blijven hangen. Ook is het belangrijk om te beseffen dat dat rotgevoel een gewoonte is en je jezelf keer op keer zal moeten uitdagen om die gewoonte te veranderen. Door te blijven handelen, ook al voelt het rot. Inzicht zonder handeling, brengt geen verandering, zeggen ze wel eens.

In wezen zijn er een aantal manieren om met zo’n rotgevoel om te gaan: zorgen dat je er niet in beland, door zoals in het voorbeeld gewoon steeds ‘ja’ te blijven zeggen. Maar ja, dat wil de client ook niet, want dat geeft zoveel problemen en zelfverwijt. Nee, dan liever het rotgevoel bij het ‘nee’ maar doorstaan.

image

Achter een gevoel van schuld gaat een schending van je waarden schuil en de overtuigingen wat dat betekent voor hoe je je moet gedragen worden erin duidelijk: ‘je moet altijd klaarstaan voor je vrienden’ of ‘ze mogen geen last van me hebben’ of ‘je mag niet zeuren’. Het is dus zinvol op zelfonderzoek te gaan als je dat gevoel hebt. En kijk dan daarbij ook of je zorgvuldig hebt gehandeld naar de ander, maar ook naar jezelf!

De situaties waarin je dan volgens je eigen waarden handelt en zorgvuldig bent naar de ander worden steeds talrijker, waardoor je je minder vaak schuldig gaat voelen. Maar er blijven gerust situaties waarin zelfs de meest doorgewinterde zelfonderzoeker zich nog schuldig voelt of zich schaamt. De kunst blijft dan om dat gevoel gewoon te verdragen, op zelfonderzoek te gaan, het eventueel te erkennen wanneer je ‘fout’ zit en weer door te gaan.

Ben je bezig met zelfonderzoek en steeds meer de beste keuze maken, dan zie je daar soms vooruitgang in. De dingen worden makkelijker. Maar op andere momenten zie je het niet en is de hobbel van schuld en schaamte groter om te nemen. Besef dan dat dat normaal is, en niet erg. Probeer gewoon zo vaak mogelijk de goede keuze te maken. Blijf het gewoon doen, ga het aan! Bedenk ook wat dat je oplevert.

Deze week schaamde ik me er even voor dat ik teleurstelling voel als ik maar 4 ons afval in een week. Even maar. Want ik besef dat de gedachte ‘je moet helemaal perfect reageren op iedere tegenslag’ me niks verder helpt.

 

 

 

Gat

Gisteren keek ik met mijn dochter samen naar de film ‘the hole’. Drie kinderen ontdekken daarin in een kelder een luik dat met veel hangsloten dicht zit. Als ze het open maken, ontdekken ze een enorm diep gat. Als ze even wegkijken kruipt er iets uit. Stuk voor stuk worden ze daarna achterna gezeten door hetgeen waarvoor ze het meest bang zijn (en geloof me, dat was best eng),  totdat ze die angst onder ogen kunnen zien en vol overtuiging kunnen zeggen ‘ik ben niet bang voor jou!’

image

 

In het dagelijks leven worden we gelukkig niet onder water getrokken door moordzuchtige clownspopjes, maar wel laten we ons op een veel subtielere manier tegenhouden door onze angsten. Angst is eigenlijk nooit constructief. Nee, het dient zelfs niet als aansporing op je hoede of voorzichtig te zijn, maar verlamt en creëert misschien zelfs wel gevaarlijke situaties.

We zijn allemaal bang voor bepaalde dingen. Jammer want uit angst laten we dingen die ons verder zouden brengen, en doen we dingen die niet behulpzaam zijn richting ons doel.

Ik kwam er onlangs achter dat ik bang was mijn doel te behalen. Dat ik dan zou merken dat het niet was zoals ik hoopte en daarom uit teleurstelling weer extra veel zou gaan eten. Als je daar bang voor bent terwijl je wil afvallen, wat voor impact heeft dat dan? Dat is als auto rijden met de handrem erop….

Waar ben jij bang voor?

Triggers

Iedere keer als ik mijn dochter’s kamer inloop, moet ik even slikken, want daar staat een grote zak jelliebeans op de tafel naast de deur, die maar niet opkomt. De chips de ze ongeveer een handje per keer eet, eens per week ofzo, moeten daarna ook mee naar boven. Ik ken mezelf en mijn triggers. Geef mij een hand chips en ik wil de hele zak en erger, ben dan ook bijna niet meer tegen te houden om de hele zak razendsnel leeg te eten.

image

Er zijn van die dingen, die weet je gewoon van jezelf als je helemaal eerlijk bent. Dit weet ik en dus deal ik ermee. Niet door mezelf te veroordelen voor dit automatisme want dat brengt me niks. Ik zeg ‘automatisme’ maar ik weet heel goed dat het natuurlijk geen automatisme is. Er is immers iemand die die jelliebeans of chips in mijn mond stopt, en die iemand ben ik gewoon zelf. Ik zou het dus ook kunnen laten. Het automatisme kunnen doorbreken. Maar ik weet dat dat laten heel erg moeilijk is als ik eenmaal begonnen ben. Het eten van deze ‘voedingsmiddelen’ is een trigger voor me. Met die ene hap jelliebeans gaat een hele reeks van gebeurtenissen lopen van eten van die troep tot ‘en nu iets hartigs’ erna. Dat hartigs is meestal kaas. Ook iets dat ik probeer te beperken. Niet slim dus.

Bij chips heb ik een andere reactie. Ik wil gewoon de hele zak.

Op mijn werk geef ik met een collega een workshop waar we de hand met de dominostenen laten zien zoals hierboven en dan vragen hoe je voorkomt dat de stenen omvallen. Iedereen antwoordt dan ‘haal die vinger weg’  en inderdaad ga je een alcoholist niet achter een glas wijn aan tafel zetten ofzo. Als je niet getriggerd wordt, hoeven de dominostenen niet om te vallen. Maar mag mijn dochter dan nooit meer chips? Of ik?

Tuurlijk wel. Een andere manier is namelijk te kijken naar de dominostenen. Waarom vallen die om? Omdat ze zo dicht op elkaar staan dat ze in hun val de volgende meesleuren. Wat maakt dat je van jelliebeans opeens kaas zit te eten? Omdat er een ‘automatisme’ in mijn gedachten zit over ‘na zoet komt hartig!’. Oh ja? Waarom is dat zo? En ook omdat de automatische gedachte ‘dit maakt dan ook niet meer uit’ opeens verschijnt. Dit zijn gewoonte-gedachten. Ingesleten maar niet almachtig. Te stoppen. Tegen te spreken. Om te draaien. En er hoeft niet naar gehandeld te worden.

Ook de gedachte die ik eerder noemde (zie lekker makkelijk! )dat het ‘te lastig’ is, is maar een gedachte. Er zijn allerlei momenten van allerlei dagen waarop het je ‘lukt’ om deze dingen niet te eten. Waarom nu dus niet? Het mag ook best een beetje moeilijk zijn, dat kan je best aan.

Hoe ik met de jelliebeans en de chips omga? De jelliebeans eet ik gewoon niet meer. Gaat mijn hand toch die zak in dan roep ik gewoon keihard STOP tegen mezelf. Chips wil ik wel gewoon kunnen eten. Ze horen bij het samen naar een serie kijken ritueel van mij en mijn dochter. Ik neem dan een bakje, iedere keer hetzelfde soort bakje, niet stiekem opeens de slakom, en laat het daarbij. De zak gaat daarna naar boven. Geen idee waar ze ze verstopt. Zij ook meestal niet meer, trouwens. Werkte dat ook maar voor mij….

Anyway. Dit werkt voor mij. Wat werkt voor jou?

 

 

 

Lekker makkelijk!

Het veranderen van allerlei gewoonten en het aangaan van de dingen die alsmaar blijven liggen, wierp deze week zijn vruchten af: ik ben na lang ‘trutten’ eindelijk weer eens naar de tandarts geweest. Was niet leuk, wel nuttig. Ik durf nu weer voluit te lachen.

Ken je dat, zo’n lijstje dingen die je weet dat je eigenlijk zou moeten doen, maar steeds uitstelt? Op den duur is het denken aan het uitstellen net zo oncomfortabel of misschien wel erger dan het klusje zelf.

Ik vond het opvallend, de last die van me afviel zodra ik de afspraak met de tandarts had gemaakt. En inderdaad het tandsteen verwijderen was niet zo prettig, maar vele malen minder erg dan de optelsom van al die onconfortabele momenten waarop ik willens en wetens niet belde.

Ook dagelijkse klusjes zoals de was opvouwen, de vaatwasser in- of uitruimen en opruimen kunnen bij mij een groot gevoel van tegenzin oproepen. Niet omdat het zo veel tijd kost of zo moeilijk is, maar bah, geen zin. De momenten dat ik me er gelijk overheen zet, leveren meestal dubbel plezier: een net huis en niet dat vage schuldgevoel.

image

 

Ook bij het gezond eten en bewegen kan je regelmatig te maken krijgen met geen zin. Bovenstaande plaatjes zie je vaak in tijdschriften over gezond eten, maar soms zit je gewoon met lange tanden achter je bak sla terwijl je gezin of vrienden eten wat jij zou willen eten. Bah! Geen zin!

Geen zin om je om te kleden om te gaan sporten, te koud om te wandelen, te regenachtig om te fietsen. De sportjuf is niet aardig, de mensen in de groep niet leuk, de rest is slanker, de les te zwaar, de chips te lekker om te laten staan, het duurt te veel weken voordat je slank bent. Bah. Bah. Bah.

Als je er bij stilstaat is dat geen zin gevoel eigenlijk een heel naar gevoel. Zeg maar eens heel zeurderig en slepend een paar keer achter elkaar ‘geen zin’. Ik weet niet waar jij het voelt, maar ik krijg er een heel naar gevoel van in mijn buik. Dat gevoel gaat op twee manieren over: je besluit dat waar je geen zin in hebt gewoon lekker niet te doen en gaat over tot de orde van de dag of je doet het wel.

De keus is aan jou. Wat zou het beste resultaat opleveren?

Het hoeft helemaal niet makkelijk te zijn. Zou wel leuker zijn, maar het hoeft niet. En toch kan je het doen. Probeer maar!

Het heilig moeten

REBT leert ons dat de bron van alle ellende die we doormaken onze houding is tot hetgeen we meemaken. Niet de vervelende situatie zelf veroorzaakt ons lijden, maar onze houding daarover: namelijk dat die vervelende situatie absoluut niet mag voorkomen in ons leven. Wanneer we dit verzet kunnen opgeven en wel erkennen dat we de situatie er nu eenmaal is, en we die naar, verdrietig, of oneerlijk kunnen vinden, maar niet ondraaglijk, dan ontstaat er minder spanning en zijn er meer mogelijkheden om anders te handelen dan we tot nu toe deden.

image

Dat ‘wat we tot nu toe deden’ kan van alles zijn, van het hebben van een heftige emotie tot vermijden, strijden of bijvoorbeeld grijpen naar drank of eten.

Het is dus handig in de gaten te gaan houden wanneer dat ‘heilig moeten’ de kop opsteekt. Ik noem even wat voorbeelden van gedachten die ik van mezelf herken:

  • anderen moeten me steunen in dit proces
  • anderen mogen absoluut geen opmerkingen maken waarin ‘je eigen schuld’ of ‘jij bent zwak’ doorklinkt
  • anderen mogen me niet uitschelden of me belachelijk maken om mijn gewicht
  • anderen mogen me niet om mijn gewicht afwijzen
  • de wereld mag dikke mensen niet discrimineren
  • ik mag geen momenten hebben waarin het moeilijker gaat

etc etc etc

Herken je ‘ heilig moeten’  bij jezelf?

Vaaaaaaaalkuil-uil-uil-uil-uil

Een hele diepe valkuil. Eentje met een flinke echo. En ik zit er middenin. En als ik nu niet handel, dan merk ik vast gauw dat hij nog heel veel dieper is. En zou het kunnen dat wat ik zo enthousiast inging, door mezelf met de sticker ‘mislukt’ wordt afgedaan, het harde werken teniet gedaan en de poging gestaakt. Maar wacht eens even… Dit is toch geen poging? Nee, en valkuilen zijn er nou eenmaal, de vraag is alleen hoe vaak je erin stapt en hoe lang je erin blijft.

Tijd voor wat reflectie dus…

image

  • Wat is het verhaal dat ik mezelf vertel dat maakt dat ik het niet meer per dag of per keuzemoment neem zoals het komt?

Sinds ongeveer een maand val ik niet meer af, ben ik een beetje van het pad af aan het raken en heb ik een aantal keren flink overeten. Ik vat dat onder de noemer ‘zie je wel, het lukt me niet meer’. ‘Dit is het moment in het proces dat het bergafwaarts gaat’, zeg ik daarover tegen mezelf en ik ken talloze situaties van eerder die al of niet vergelijkbaar waren, waarin dat ook gebeurde. Dit is dat moment in dit proces, zeg ik dus tegen mezelf. Maar…. Die statement dient als vrijbrief om in moeilijke situaties te grijpen naar ongezond, vet en zoet. De inschatting van wat ‘moeilijk’ is, verandert daardoor ook. Is aan inflatie onderhevig geworden. Wat eerder, een paar weken terug, makkelijk te doorstaan was, is nu reden om ongezond comfortfood te pakken.

Stel nou dat de statement ‘het lukt me niet meer…’ waar was. Zou ik dan nog steeds graag mijn doelen behalen? Ja! Zou ik bereid zijn om het op te geven? Nee, dus.

In mijn achterhoofd speelt nu het oordeel dat ik het perfect MOET doen, alle keuzes goed MOET maken en ook nog eens het niet moeilijk mag hebben of niet moeilijk mag vinden. Hier op de site ‘moeten’ melden dat het minder gaat, zie ik als een afgang. Helpt me dat? Nee.

Want: Ik ga het zo vaak moeilijk hebben als ik het ga hebben, ik heb alles in huis om daarmee te kunnen dealen en ik zal iedere van die situaties me kunnen laten leiden door mijn eerste neiging of juist door de gezonde(re) keuze.

Wat zijn dan die moeilijke situaties?

  • Er is veel snoep in huis ivm Halloween
  • Ik ben ergens teleurgesteld/verdrietig over, maar vind dat ik niet zo moet zeuren
  • Mijn werkagenda is een beetje te vol, waardoor ik steken kan laten vallen en dat voelt onprettig
  • Mijn werkagenda is een beetje te vol en daarom word ik regelmatig erg moe
  • Mijn werkagenda is een beetje te vol en daarom laat ik de zorg voor structuur, gepland eten, boodschappen etc los.
  • Als ik moe ben, heb ik wat ruimte voor mezelf nodig, maar het lukt me niet die te pakken omdat mijn dochter op andere momenten thuis is dan normaal en ook aandacht wil.
  • ik sta zo regelmatig moe, teleurgesteld, zonder geplande eetmomenten voor (koel)kast en doe een graai. Of ik pak een wijntje waardoor ik nog moeier word, minder weerstand bied aan vet/ongezond/zoet.

Wat zijn de oplossingen?

rusten!

agenda en huis op orde, vaker ‘nee’ zeggen tegen nieuwe afspraken.

een overzicht maken van wat er allemaal nog moet en dat plannen, er grip op krijgen.

snoep en wijn de deur uit doen

de teleurstelling/het verdriet onder ogen zien.

 

 

‘Wat maakt het eigenlijk ook uit?’

De afgelopen dagen ben ik even in een valkuil geslopen. De valkuil van te moe, te onrustig, en ‘wat maakt het eigenlijk ook uit?’- denken. Het maakt namelijk wel uit, want meer eten en minder bewegen betekent minder of geen resultaat of erger. Er is niks mis met ‘wat maakt het eigenlijk ook uit?’-denken. Het zou jammer zijn als we onszelf om ons denken zouden veroordelen, maar er is wel iets mis met ‘wat maakt het eigenlijk ook uit’-doen.

image

De truc is te zien welke emoties en welk denken tot welk doen leidt en of die emoties en dat denken ook anders kunnen waardoor dat doen ook anders kan.

Voor de coachpool waarin ik zit mag ik een opleiding REBT (Rational Emotive Behavior Therapy) volgen. Boeiend want ik kan daarin telkens de vergelijking met NLP leggen, ook op zelfanalyse gebaseerde studie met deels dezelfde inspiratiebronnen. REBT is net als NLP ontstaan door stronteigenwijze grondleggers die zeggen ‘challenge everything’ en dus niks voor waar aannemen, maar alles onderzoeken. In REBT wordt gesproken over 3 typen eisen die we stellen in ons leven, nl ‘ik moet’, ‘jij moet’ en ‘de wereld moet’.

Gedoe ontstaat wanneer het leven dat moeten niet vervult waarop we vervolgens reageren op 3 manieren, nl ‘awfulizing’, we vinden dat niet vervullen dan dus heel erg afschuwelijk, met frustration intolerance, we kunnen het echt niet aan om iets te doen wat goed voor ons zou zijn omdat dat te moeilijk zou zijn, en ten derde algemene evaluaties over onze eigenwaarde. (De wereld reageert zo op me, dus ik ben waardeloos). Ik herken al deze drie ineffectieve denkpatronen bij mezelf, de ene net iets meer dan de ander.

REBT bestaat er in wezen uit dat we de claim die we hebben op het leven, de eis dat de wereld tegemoet komt aan wat we vinden dat er ‘moet’, een beetje losser maken.

Wat gebeurt er nu als ik te moe word? Er is sprake van een ‘ik moet’ nl ‘ik moet dit allemaal moeiteloos aankunnen’ maar ook van een ‘jij moet’ nl een ‘jij moet me niet zo overladen met klussen of je moet er zelf ook maar eens je schouders onder zetten’ en de wereld hoeft hier van mij niet zoveel in, dat scheelt alweer. Vervolgens ga ik flink in de frustration intolerance: het is zo erg voor me, ik kan echt niet die plak koek, dat handje chips of die chocolade laten liggen hoor.

Maar….. Betrapt! En nu dus tijd er iets anders voor in de plaats te zetten….